Nedir?
Teriparatid, paratiroid hormonunun aktif parçasıdır (PTH 1-34); kemik yapımını uyaran, ağır osteoporozda ruhsatlı bir peptit ilaçtır. Türkiye'de Forsteo ve biyobenzerleri reçeteyle bulunur. Peptit ilaçların sessiz, kanıtlı örneğidir.
Türkiye'de durum: ruhsatlı, reçeteli
Ruhsatlı, reçeteli; SGK ödemesi kemik yoğunluğu ve kırık kriterlerine bağlı raporla. Günlük deri altı kalem; toplam kullanım süresi sınırlı (24 ay).
Üç cümlede
- TİTCK ruhsatlı, eczanede reçeteyle.
- Kanıt basamağı: Ruhsatlı + güçlü RCT.
- Ağır osteoporozda ruhsatlı, reçeteli. Peptit ilaçların 'sessiz' örneği.
Ne biliniyor
- Fracture Prevention Trial (NEJM 2001): omurga kırıklarında %65, omurga dışı kırıklarda %53 azalma.
- VERO (Lancet 2018): risedronata karşı omurga kırıklarında üstün.
- Tedavi sonrası antirezorptif ilaçla devam edilmesi gerekir.
Ne bilinmiyor
- 24 ayın ötesinde kullanım verisi sınırlı.
Yan etki ve risk
Bulantı, baş dönmesi, bacak krampları, geçici kalsiyum yükselmesi. Sıçanlarda osteosarkom uyarısı insanda doğrulanmadı; FDA 2020'de kutu uyarısını kaldırdı. Paget hastalığı ve kemik tümörü öyküsünde kullanılmaz.
Sık sorulanlar
Teriparatid kimlere verilir?
Yüksek kırık riskli ağır osteoporozda, hekim raporuyla.
Kaç ay kullanılır?
Ömür boyu toplam 24 ay.
Kaynaklar: Neer ve ark. (NEJM 2001); Kendler ve ark. VERO (Lancet 2018); FDA etiket güncellemesi 2020. Canlı sürümde DOI bağlantılarıyla.
