Büyüme hormonu iğnesi, insan büyüme hormonunun laboratuvarda üretilen eşi olan somatropini içerir. Türkiye'de Genotropin, Omnitrope ve Saizen adlarıyla ruhsatlıdır ve beyaz reçeteyle satılır. Çocukta kanıtlanmış eksiklik, Turner sendromu, kronik böbrek yetmezliği ve gebelik yaşına göre küçük doğumda; erişkinde kesinleşmiş eksiklikte kullanılır. Yaşlanma karşıtı ve sportif kullanım etiket dışıdır.
Üç cümlede
- Türkiye'de Genotropin, Omnitrope ve Saizen ruhsatlıdır; beyaz reçeteyle satılır, SGK SUT koşullarıyla öder.
- Çocukta boy kazancı randomize çalışmalarla gösterilmiştir; sağlıklı kişide güç ve performans artışı gösterilmemiştir.
- Asıl risk hekim takibi dışında kullanımdır: ödem, eklem ağrısı, karpal tünel sendromu ve kan şekeri yükselmesi.
Büyüme hormonu iğnesi nedir?
Büyüme hormonu iğnesi, hipofiz bezinin salgıladığı büyüme hormonunun eşini içerir; etken maddenin adı somatropindir. Bu 191 amino asitlik protein doğal hormonla aynı diziye sahiptir ve bakteri hücrelerinde rekombinant DNA tekniğiyle üretilir.
Genotropin GoQuick kalemi tozu ve çözücüyü iki bölmeli tek bir kartuşta taşır. Omnitrope ve Saizen ise hazır çözelti içeren kartuşlardır; Omnitrope kartuşu kendi kalemiyle kullanılır ve ilk kullanımdan sonra buzdolabında en fazla 28 gün saklanır.
Kutularda miktar mg ve IU, yani uluslararası ünite ile yazılır. 1 mg somatropin 3 IU'ya karşılık gelir; Omnitrope ürün bilgisinde 5 mg kartuş 15 IU, 10 mg kartuş 30 IU olarak tanımlanır. Etiketi okumak için somatropin mg-IU hesaplayıcısı kullanılabilir; dozu hekim belirler.
Büyüme hormonu iğnesi ne işe yarar?
Büyüme hormonu, yeterli hormonu olmayan çocukta kemiklerin boyuna uzamasını uyarır. Çocukta ve erişkinde kas büyümesini destekler, yağ yıkımını artırır; karın içi yağ dokusu bu etkiye özellikle duyarlıdır. Kandaki IGF-1, yani insülin benzeri büyüme faktörü düzeyini yükseltir.
Turner sendromlu 154 kızın randomize edildiği Kanada çalışmasında tedavi, yetişkin boyunu ortalama 7,2 cm artırdı. Kazanç tanıya, başlama yaşına ve tedavi süresine göre değişir.
Türkiye'deki Genotropin kısa ürün bilgisinin (KÜB) saydığı kullanım alanları aşağıdadır.
- Çocukta iki ayrı uyarı testiyle doğrulanmış büyüme hormonu eksikliği
- Turner sendromuna bağlı büyüme bozukluğu
- Ergenlik öncesi çocukta kronik böbrek yetmezliğine bağlı büyüme bozukluğu
- Gebelik yaşına göre küçük doğup 4 yaş ve sonrasında büyümeyi yakalayamayan çocuklar
- Erişkinde hipofiz hastalığı, tümörü, ameliyatı veya radyoterapi gibi nedenlerle testlerle kesinleşmiş eksiklik
Büyüme hormonu iğnesi kaç yaşına kadar kullanılır?
Boy uzatma amacıyla, kemik uçlarındaki büyüme plakları kapanana kadar kullanılır. KÜB, epifiz denen bu plakları kapanmış çocuklarda büyümeyi uyarmak için kullanımı yasaklar. Gebelik yaşına göre küçük doğanlarda yıllık uzama 2 cm'nin altına düşünce tedavi bırakılır; gerekirse kemik yaşının kızlarda 14'ü, erkeklerde 16'yı geçtiği gösterilerek doğrulanır.
Çocuklukta başlayan eksiklik ergenlikte sürüyorsa tedavi, kas ve kemik gelişimi tamamlanana kadar devam edebilir. Kesinleşmiş erişkin eksikliğinde KÜB bir üst yaş sınırı koymaz; 60 yaş üstünde tedaviye daha düşük dozla başlanır, 80 yaş üstünde deneyim sınırlıdır.
Büyüme hormonu tanısıyla çocukta çocuk endokrinolojisi, erişkinde endokrinoloji ilgilenir; ayrıntı hangi doktora gidilir rehberinde.
Büyüme hormonu iğnesi kilo aldırır mı?
Tek başına kilo aldıran bir ilaç değildir; yağ dokusunu azaltma, yağsız kütleyi artırma yönünde etki eder. Sağlıklı yaşlılarda 18 çalışma grubunu inceleyen derlemede yağ kütlesi ortalama 2,1 kg azaldı, yağsız kütle 2,1 kg arttı. Toplam kilo anlamlı olarak değişmedi.
Tedavinin ilk aylarında sıvı tutulumu, yani ödem sık görülür ve tartıda artış yapabilir. KÜB'e göre bu yakınma çoğunlukla kendiliğinden ya da doz azaltılınca geçer.
Genotropin kullanan sporcular: kas ve performans için işe yarar mı?
Bilimsel veriler, büyüme hormonunun sağlıklı genç kişide gücü veya egzersiz kapasitesini artırdığını göstermiyor. Formda 303 kişinin hormon aldığı 27 çalışma grubunu inceleyen derlemede yağsız kütle 2,1 kg arttı, ama güç artmadı. Ödem ve yorgunluk daha sık görüldü.
Yaşlanma karşıtı kullanımda tablo benzer: sağlıklı yaşlılarda ödem, eklem ağrısı, karpal tünel sendromu ve meme büyümesi daha sık görüldü, diyabet eğilimi arttı. Yazarlar bu kullanımın önerilemeyeceği sonucuna vardı. ABD'de hormonun yaşlanma karşıtı amaçla dağıtımı yasa dışıdır.
Sporcular için her zaman yasaktır; ayrıntı peptitler ve doping rehberinde, ilgili diğer maddeler hormon ve kas sayfasında.
Büyüme hormonu iğnesi eczane fiyatı 2026 ve SGK durumu
Eczane fiyatı kutuya göre 2.417,51 TL (Genotropin GoQuick 5,3 mg kalem) ile 9.497,26 TL (Saizen 20 mg kartuş) arasındadır. Bu iki fiyatın geçerlilik tarihi 1 Nisan 2026'dır; tüm satırlar tarihleriyle aşağıdaki tablodadır.
Somatropin ruhsatlıdır ve beyaz reçeteyle, yani normal reçeteyle eczaneden alınır. Fiyat listesinde Genotropin GoQuick, Omnitrope ve Saizen görünür; Norditropin NordiFlex ruhsatlı ama fiyat veritabanında pasiftir. Humatrope, TİTCK'nin 2 Ekim 2026 listesinde yer almaz.
SGK bu ürünleri Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) koşullarıyla öder; rapor ve endikasyon şartı aranır. Güncel durum Türkiye ruhsat ve fiyat panosunda. Eczane dışında satılan büyüme hormonu sahte veya bozulmuş olabilir; kontrol listesi sahte ilaç işaretleri rehberinde.
| Marka | Form | Kutu | Perakende fiyat | Reçete · SGK |
|---|---|---|---|---|
| Genotropin GoQuick | 5,3 mg (16 IU) kalem | 1 kalem | 2.417,51 TLgeçerlilik 01.04.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
| Genotropin GoQuick | 12 mg (36 IU) kalem | 1 kalem | 5.440,22 TLgeçerlilik 08.09.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
| Omnitrope | 5 mg (15 IU) kartuş | 1 kartuş | 2.766,12 TLgeçerlilik 01.04.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
| Omnitrope | 10 mg (30 IU) kartuş | 1 kartuş | 5.531,82 TLgeçerlilik 08.09.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
| Omnitrope | 15 mg (45 IU) kartuş | 1 kartuş | 8.298,10 TLgeçerlilik 01.04.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
| Saizen | 12 mg/1,5 ml kartuş | 1 kartuş | 5.947,12 TLgeçerlilik 01.04.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
| Saizen | 20 mg/2,5 ml kartuş | 1 kartuş | 9.497,26 TLgeçerlilik 01.04.2026 | Beyaz Reçete · SGK ödenir (SUT koşullarıyla) |
Fiyatlar KDV dâhil perakende satış fiyatıdır; ilacfiyati.com üzerinden TİTCK fiyat listesi aktarımı, 4 Ekim 2026 okuması. Ruhsat bilgisi TİTCK'nin 2 Ekim 2026 listesinden.
Büyüme hormonu iğnesi yan etkileri: zararlı mı?
Doğru tanıyla ve hekim takibinde kullanıldığında yan etkilerin çoğu hafif-orta şiddettedir. Erişkinde en sık yakınmalar sıvı tutulumuna bağlıdır, çocukta daha seyrektir.
Etkin tümör varlığında kullanılmaz; çocukluk çağı kanserinden kurtulanlarda ikinci tümör riskinin arttığı bildirilmiştir. Açık kalp veya karın ameliyatı, ağır travma ya da akut solunum yetmezliği sonrası kritik hastalarla iki kontrollü çalışma yapıldı. Ölüm oranı ilaç grubunda %42, plasebo grubunda %19'du.
- Ödem, eklem ve kas ağrısı, kas-iskelet sertliği, uyuşma-karıncalanma
- Karpal tünel sendromu, yani el bileğinde sinir sıkışması
- Baş ağrısı; seyrek olarak görme bozukluğu ve kusmayla giden kafa içi basınç artışı
- İnsülin duyarlılığında azalma, kan şekeri yükselmesi, tip 2 diyabet
- Tiroit değerlerinde değişim, gizli kortizol eksikliğinin ortaya çıkması
- Çocukta kalça büyüme plağında kayma (topallamayla fark edilir), skolyozun ilerlemesi
- Enjeksiyon yerinde reaksiyon; yer değiştirilmezse yağ dokusunda erime
- Seyrek pankreatit; özellikle çocukta karın ağrısında akla gelmeli
Kimler dikkat etmeli?
- Etkin tümörü olanlar veya tümör tedavisi tamamlanmamış olanlar
- Büyüme plakları kapanmış gençler (boy uzatma amacıyla)
- Ameliyat veya ağır travma sonrası akut kritik hastalığı olanlar
- Diyabet veya bozulmuş şeker toleransı olanlar (yakın izlem gerekir)
- Gebelik ve emzirme dönemi
Doping (WADA): WADA 2026 Yasaklı Listesi'nde S2.2.3 kapsamında: büyüme hormonu, analogları ve parçaları yarışma içi ve dışı her zaman yasaktır. Liste somapasitan ve somatrogon gibi analogları da örnek verir. Tedavi gören sporcu, tedavi amaçlı kullanım izni (TUE) için ulusal antidoping kuruluşuna başvurmalıdır.
Sık sorulan sorular
Büyüme hormonu iğnesi nasıl kullanılır?
Deri altına, günlük olarak uygulanır; yağ dokusunda erimeyi önlemek için enjeksiyon yeri her seferinde değiştirilir. Doz çocukta vücut ağırlığına veya yüzey alanına, erişkinde IGF-1 düzeyine göre hekimce ayarlanır.
Genotropin 12 mg fiyatı ne kadar?
Genotropin GoQuick 12 mg (36 IU) kalem 5.440,22 TL'dir (fiyat geçerlilik tarihi 8 Eylül 2026). 5,3 mg (16 IU) kalem 2.417,51 TL'dir (fiyat geçerlilik tarihi 1 Nisan 2026).
Genotropin 36 ne demek?
Kutudaki 36, kalemdeki somatropinin 36 IU olduğunu gösterir; bu 12 mg'a karşılık gelir. Genotropin 16 ise 5,3 mg'lık kalemdir.
Büyüme hormonu iğnesi kaç cm uzatır?
Kazanç tanıya göre değişir. Turner sendromlu kızlarla yapılan randomize çalışmada yetişkin boyu tedaviyle ortalama 7,2 cm daha uzun oldu. Büyüme plakları kapandıktan sonra boy uzamaz.
Büyüme hormonu iğnesi kaç yaşında kullanılır?
Başlama yaşı tanıya bağlıdır. Eksiklik tanısı için iki ayrı uyarı testi gerekir; gebelik yaşına göre küçük doğanlarda 4 yaş ve sonrasında büyümeyi yakalayamama şartı aranır.
Genotropin tüp bebek tedavisinde kullanılır mı?
Zayıf yanıt veren kadınlarda ek tedavi olarak denenmiştir, ama bu kullanım Türkiye KÜB'ündeki endikasyonlar arasında yoktur. 16 randomize çalışmayı inceleyen Cochrane derlemesi, toplanan yumurta ve gebelik oranında hafif artış, canlı doğumda ise belirsiz etki buldu.
Kaynaklar
- Genotropin GoQuick 12 mg KÜB (TİTCK onaylı metin)
- EMA, Omnitrope ürün bilgisi (EPAR)
- FDA, Genotropin kullanma bilgisi (DailyMed)
- Liu H ve ark. Ann Intern Med 2007; sağlıklı yaşlılarda büyüme hormonu
- Liu H ve ark. Ann Intern Med 2008; büyüme hormonu ve atletik performans
- Stephure DK. J Clin Endocrinol Metab 2005; Turner sendromunda yetişkin boyu
- Sood A ve ark. Cochrane 2021; tüp bebekte büyüme hormonu
- WADA 2026 Yasaklı Listesi
- TİTCK, Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi (2 Ekim 2026)