Peptitler ve Doping: WADA 2026 Yasaklı Listesi

WADA'nın 2026 Yasaklı Listesi'nde BPC-157 onaylanmamış maddeler (S0) sınıfında adıyla geçer. TB-500, büyüme hormonu ve onu salgılatan peptitler, IGF-1 ve erkeklerde hCG ise S2'dedir; iki sınıf da yarışma içinde ve dışında her zaman yasaktır. İnsülinler de yasaklıdır. Semaglutid ve tirzepatid yasak değil, izleme programındadır.

Peptit doping mi?

Her peptit doping değildir; WADA listesi maddeleri tek tek veya sınıf olarak sayar. Kolajen peptit gibi takviyeler listede adıyla geçmez. Sporda performans veya iyileşme için kullanılan peptitlerin çoğu ise S0, S2 veya S4 sınıfındadır ve bu sınıflar her zaman yasaktır.

S0 sınıfı, listenin başka bölümünde yer almayan ve hiçbir resmî sağlık otoritesinin insanda tedavi için onaylamadığı her farmakolojik maddeyi kapsar. WADA, 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek listede bu tanıma örnek olarak 'peptitleri' ekledi. Açıklama notuna göre listede adı geçmeyen bir peptit de yasak ve sağlığa zararlı olabilir.

BPC-157 neden yasak? WADA S0 sınıfı

BPC-157, yeniden değerlendirme sonrasında 2022 listesinde S0'a örnek olarak eklendi ve o tarihten beri adıyla yasaklıdır. 2026 listesi de onu S0 örnekleri arasında sayar. Kanıt durumu BPC-157 profilinde.

ABD Antidoping Ajansı (USADA), izin verilen alternatifler bulunduğu için BPC-157'ye tedavi amaçlı kullanım istisnası verilmesinin olası olmadığını belirtiyor. Ajans yine de her başvurunun ayrı değerlendirildiğini ekliyor.

Büyüme hormonu iğnesi ve hCG doping mi?

Evet. S2 sınıfı peptit hormonlarını, büyüme faktörlerini ve benzer etkili maddeleri kapsar ve her zaman yasaktır. Liste, benzer kimyasal yapıdaki maddeleri de yasaklar.

WADA'nın 2024 test raporunda S2 sınıfı 195 aykırı analitik bulguyla tüm bulguların %6'sını oluşturdu. Bunların arasında 10 hCG, 4 büyüme hormonu, 3 ipamorelin ve ikişer GHRP-2 ile GHRP-6 bulgusu vardı.

Sporda sık anılan peptitlerin listedeki yeri şöyledir:

Erkeklerde testosteronu uyaran peptitler (S2.2.1): hCG, LH, GnRH ile leuprorelin ve triptorelin gibi analogları, kisspeptin ve analogları.
Büyüme hormonu (S2.2.3): büyüme hormonu, analogları ve AOD-9604 ile hGH 176-191 gibi parçaları.
Büyüme hormonu salgılatıcıları (S2.2.4): CJC-1295, sermorelin ve tesamorelin gibi GHRH analogları; ipamorelin ve ibutamoren (MK-677) gibi salgılatıcılar; GHRP-2, GHRP-6 ve heksarelin.
Büyüme faktörleri (S2.3): IGF-1 ve analogları, mekano büyüme faktörleri (MGF), timozin beta-4 ve TB-500 gibi türevleri, VEGF.
Kan yapımını etkileyen maddeler (S2.1): eritropoietin (EPO) ve benzerleri.

Ozempic doping mi? İnsülin ve diğer peptit ilaçlar

Semaglutid ve tirzepatid 2026 listesinde yasaklı değildir. WADA bu iki maddeyi 2026 izleme programına aldı; izleme programındaki maddeler yasak sayılmaz, kötüye kullanım örüntüsünü saptamak için izlenir.

Eylül 2026'da yayımlanan 2027 listesinde de GLP-1 ilaçları yok; izleme sürüyor. İlacın kendisi için semaglutid profiline bakılabilir.

İnsülinler ve insülin benzeri maddeler ise S4.4.2 başlığında her zaman yasaktır. Mitokondriyal peptit MOTS-c, S4.4.1'de metabolik düzenleyiciler arasında adıyla geçer. Ruhsatlı bir peptit ilaç olan desmopressin de maskeleyici maddeler (S5) arasında sayılır.

Takviyeden doping çıkar mı?

Çıkabilir. WADA'nın Dünya Anti-Doping Kodu'na (madde 2.1.1) göre vücuduna yasaklı madde girmemesini sağlamak sporcunun kişisel görevidir. Numunede bulunan madde için kasıt veya ihmal aranmaz; TDMK bunu 'kusursuz sorumluluk ilkesi' olarak anlatır.

13 ülkede satın alınan 634 hormon dışı takviyeyi inceleyen bir çalışmada ürünlerin %14,8'inde etikette yazmayan anabolik steroid bulundu. Hollanda'daki internet mağazalarından alınan 66 riskli takviyenin 25'inde (%38) etikette olmayan doping maddesi çıktı. WADA da 2026 listesine eklediği bazı maddelerin takviyelerde bulunduğunu belirtiyor.

WADA, kötü etiketlenmiş bir takviyenin doping duruşmasında yeterli savunma sayılmadığını yazar. Kalite güvence programlarından geçmiş ürünler riski azaltır ama ortadan kaldırmaz.

Araştırma amaçlı satılan peptit flakonlarında içerik hiç denetlenmez. İtalya'da internetten 'Ozempic' diye alınan bir flakondan insülin çıktı; insülin her zaman yasaklı bir maddedir.

Türkiye'de doping kontrolünü kim yapar?

Türkiye'nin ulusal dopingle mücadele kuruluşu Türkiye Dopingle Mücadele Komisyonu'dur (TDMK). Ulusal düzeydeki sporcular tedavi amaçlı kullanım istisnası (TAKİ) için bu kuruluşa başvurur.

7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'na göre spor tesislerinde WADA listesindeki maddelerin ve bu maddeleri içeren ürünlerin bulundurulması, tüketimi ve satışı yasaktır. Ruhsatsız peptitlerin genel hukuki durumu peptitler yasal mı rehberinde.

Sporcu ne yapmalı? Tedavi amaçlı kullanım istisnası (TAKİ)

Yasaklı bir ilacı tıbbi nedenle kullanması gereken sporcu, tedavi amaçlı kullanım istisnası için başvurur. Başvuru, sporcunun düzeyine göre ulusal kuruluşa, uluslararası federasyona veya büyük organizasyonun düzenleyicisine yapılır. Yalnız yarışma içinde yasak olan maddelerde başvuru yarışmadan en az 30 gün önce yapılmalıdır.

TDMK'ye göre kullanılacak ilaç yasaklıysa önce yasaklı olmayan alternatifler değerlendirilir; alternatif yoksa TAKİ başvurusu yapılır ve nihai sorumluluk sporcudadır. Şüphede spor hekimliği uzmanına danışılır; ayrıntı hangi doktora gidilir rehberinde.

Uluslararası standarda göre istisna için şu dört şartın hepsi aranır:

Madde, tanısı konmuş ve klinik kanıtla desteklenen bir hastalığın tedavisi için gerekli olmalı.
Tedavi, sporcuyu normal sağlık durumuna döndürmenin ötesinde performans artışı sağlamamalı.
Madde o hastalıkta endike bir tedavi olmalı ve izin verilen makul bir alternatif bulunmamalı.
İhtiyaç, daha önce istisnasız kullanılmış yasaklı bir maddenin sonucu olmamalı.

Sık sorulan sorular

BPC-157 doping mi?

Evet. WADA 2026 listesinde S0 onaylanmamış maddeler sınıfında adıyla geçer ve yarışma içinde ve dışında her zaman yasaktır.

TB-500 doping mi?

Evet. S2.3 başlığında 'timozin beta-4 ve TB-500 gibi türevleri' olarak geçer ve her zaman yasaktır. İki maddenin farkı BPC-157 ve TB-500 karşılaştırmasında.

Kolajen peptit doping mi?

Kolajen peptit WADA listesinde adıyla geçmez. Ancak takviyelerde etikette yazmayan yasaklı madde bulunabildiği için sorumluluk sporcudadır.

Peptit içeren krem doping olur mu?

WADA'ya göre S2 sınıfındaki peptitler ve büyüme faktörleri hangi yolla kullanılırsa kullanılsın yasaktır; bunları içeren kozmetikler de bu kapsamdadır. Sağlam cilde sürülen kremin pozitif sonuç vermesi olası görülmez, ancak sonuç pozitif çıkarsa krem gerekçe sayılmaz.

hCG kadınlarda yasak mı?

S2.2.1 başlığı hCG, LH ve GnRH analoglarını yalnız erkeklerde yasaklar. GnRH analoglarının 18 yaş altı kadınlarda kullanımı 2026 izleme programındadır.

Ozempic doping mi?

Hayır, semaglutid ve tirzepatid 2026 listesinde yasaklı değildir; WADA bunları izleme programına aldı. İnsülinler ise her zaman yasaktır.

Büyüme hormonu iğnesi doping mi?

Evet. Büyüme hormonu, analogları, parçaları ve onu salgılatan peptitler S2.2 başlığında her zaman yasaktır.

Peptitler ve doping: WADA 2026 listesinde hangi peptitler yasak?